Meloen met hesp

22 aug, 2009 Onderdeel van proses

Column door Henk Abma

Elk jaar word ik door Vlaamse gasten blij verrast door hun zorgvuldige omgang met de taal. Dit jaar was het meloen met hesp. Pardon? Vroeger waren er de voetballende broertjes Hesp, kennen we Herpes de Provence, maar meloen met hesp?…

Wat zegt het woordenboek?

Van Dale woordenboek: hesp [heup]gewricht, [hieltje van de] ham, hengsel.

Van Dale etymologisch:  hespe, espe, het grondwoord van haspel [als er iets aan de heup mankeert, word je dus vanzelf een stoethaspel].

Van Dale spreekwoorden: Beter hesp zonder mosterd, dan mosterd zonder hesp.

Hespen, hammen, heupen…

In Kortenhoef was er voor de liturgie een verrukkelijke pianiste, maar ze sprak altijd ontevreden over haar hammen, waarbij zij zich misprijzend over de heupen wreef.

In de bijbel is de heup een eufemisme voor de mannelijke potentie [kinderen 'aan de heup' ontsproten, zie Gen. 46,26, Ri 8,30]. Dus wie het op z’n heupen heeft… ! In Frankrijk zeggen ze: Elle a la cuisse  légère: zij is gemakkelijk te versieren.

Als Abrahams knecht een vrouw gaat zoeken voor Izak mag het geen winkeldochter worden, daartoe zweert hij met de hand onder de heup, bij het geslacht van zijn heer [Gen. 24,2 en 9]. Tijdens het nachtelijke gevecht van Jacob, de bedrieger, met een rivier/grens-God bij de Jabbok  [Gen.32] kampt hij met zijn alter ego, zijn betere ik, de schaduw van de ooit bedrogen tweelingbroer. Anders gezegd: de engel als stand-in voor de Eeuwige. God raakt Jacobs heup, zijn potentie. Op z’n pik getrapt, en aldus gezegend vervolgt hij zijn weg. Hinkend, een gemankeerde; niet langer Jacob maar Israël: Godstrijder, met één s, zodat in het midden blijft wie met wie vecht, zoals wanneer je bidt: ‘die ons niet loslaat.’

In de Nieuwe Bijbel Vertaling zijn deze verbanden geofferd aan de verstaanbaarheid, het gaat er toe zoals Edwin Mortier in Mijn tweede huid schrijft: God [is] vooral gesteld op de dagelijkse hygiëne. Meneer Vaneenooghe had het woord uitgesproken alsof er een haartje tussen zijn tanden zat [p107].

  1. 1 Reactie op “Meloen met hesp”

  2. Door De schrijver in Frankrijk op 24 aug, 2009

    Dank aan gastschrijvers Frans Willem Verbaas, Nikolaas Brandjes en Henk Abma voor hun bijdragen van deze zomer. Door mijn verhuizing had ik niet de nodige rust om zelf de een of andere overdenking te verwoorden en aan de lezers van deze site voor te leggen. Dankzij de gastschrijvers is de site levend gebleven. Het ritme van twee stukjes per maand bleef zo goed als gehandhaafd. Wel heb ik me de tijd gegund de zojuist verschenen roman van Verbaas te lezen: “Heilig vuur”, beslist de moeite waard! Mooi Nederlands. In hun bijdragen breken Brandjes en Abma een lans voor enkele bedreigde Nederlandse woorden. Voor niemand heb ik zoveel waardering als voor mensen die woorden voor de verdrinkingsdood in de drek van de laagste gemene deler proberen te redden. Wie taal redt, redt leven.

Reageer