I will rise…
21 Apr, 2010 Onderdeel van Gastschrijvers Column door Henk Abma (vervolg op De nieuwe wereld, Ons appartement Mottstreet 234 en Een vliegende kraai in NY)Iets ten noorden van City Hall op de hoek van Duane Street en Broadway, Lower Manhattan, werden in 1991 bij graafwerkzaamheden menselijke resten gevonden. Op deze plek aan wat toen de uiterste rand van de stad was, werden van 1626 tot eind 18e eeuw duizenden slaven begraven soms met een ijzeren enkelband nog om de benen. Ook onderzoek aan de Howard universiteit wees uit dat zij aan zwaar werk en mishandeling bezweken waren. In oktober 2003 werden 419 menselijke resten in 7 Ghanese kisten na een zesdaagse rituele processie door verschillende staten op dezelfde plek onder zeven grafheuvels herbegraven.
African Burial Ground
In 2007 werd op het braak liggende terrein, ongeveer een derde van de oorspronkelijke plek een door AARRIS Architecten ontworpen nationaal monument geopend: een ‘cosmogram’ met een m/v vorm in dezelfde richting als de graven: het hoofd naar het westen, het gezicht op het oosten. Een bolle cirkel met de wereldbol verwijst naar de diaspora, de tekens en symbolen in de ring daaromheen naar de diversiteit van de Afrikaanse cultuur. Op 27 februari 2010 werd een bezoekersdocumentatiecentrum geopend. De slaven werden door de West-Indische Compagnie naar Nieuw Amsterdam gebracht. In het zicht van de haven werden de zieke, en daardoor waardeloos geworden slaven levend overboord gegooid om voor hen geen invoerrechten te hoeven betalen.
I know why the caged bird sings. A bird does not sing because it has an answer, it sings because it has a song. [Maya Angelou]
The Abyssinian Baptist Church
Gospelsongs. Alleen daarvoor zou Tineke al afreizen naar de VS. Links en rechts vragend is zij erachter gekomen dat diep in Harlem ergens aan de Malcolm X Blv in the Abyssinian Baptist Church om 11.00 het beste gospelkoor van NY optreedt. Hoewel ik meer van het verhaal ben dan van de kerk, ga ik mee. Als priesters kinderen bepotelen, kan een ongedoopte wel op een kerk vallen met een zwembad naast de preekstoel. Rev Dr Calvin O. Butts gaat voor.
En zo gebeurt het onmogelijke: twee uur van tevoren in de rij voor een kerkdienst. Aardig wat mensen voor ons maar de rij achter ons groeit snel, gaat de hoek om en loopt opnieuw een straatlengte uit. We praten met omstanders: Parten, Meden en Elamieten, inwoners van Mesopotamië, Judea en Kappadocië, Pontus en Asia. Lang verhaal kort: dik na elven mag de eerste rij naar binnen, daarna nog eens dertig en precies bij ons houdt het op. Tineke overweegt een vlucht naar voren maar de man is onverbiddelijk: de rest mag het woensdag om 19.00 nog eens proberen.
Mij niet gezien, maar Tineke ’s avonds laat met de subway alleen terug uit Harlem in zo’n rokje dat alles heeft behalve lengte natuurlijk wel. Ik Google wat om op verhaal te komen. De kerk is in 1808 gesticht door Afro-Americans en Ethiopische zakenmensen: ‘armed with a strong faith and an unwillingness to tolerate racial discrimination… Sindsdien werd het gebouw al drie keer te klein. Hoog in het vaandel staan de strijd tegen onrecht, militarisme en racisme, hulp aan daklozen, bejaardenzorg, scholing en cultuur. Kortom, een kerk die er werkelijk toe doet. Het gevecht tegen obesitas ook, en terecht want zo te zien gaan vooral mensen voor wie de sportschool te duur is naar deze kerk: een non-profit bedrijf dat 600 miljoen dollar beheert!
Ook de keus voor het wat archaïsche Abessynian [Ethiopië] verklaart misschien iets van de trots en het zelfvertrouwen. Samen met Liberia is dit het enige Afrikaanse land dat niet gekoloniseerd werd. Zowel de bijbel als de koran kennen bovendien het verhaal van de zwarte koningin die na een bezoek aan de wijze Sulaiman kiest voor het monotheïsme waarna Salomo haar alles schenkt ‘wat zij maar begeert’ [1 Kon 10,13]: inclusief zaad concludeert Flavius Josephus. De Targum weet van een smakelijk voorspel: Salomo ontvangt haar in een glazen paleis, waarbij zij haar rok optilt omdat zij denkt dat hij in het water zit… de koning schrikt omdat hij meent dat er ook op haar voeten haar groeit. Afijn, zo komt het dat ook de laatste keizer Haile Selassie [1892-1975] nog de titels voerde: ‘erfzoon uit het zaad van Salomo, alles overwinnende leeuw uit de stam van Juda, vader der Afrikanen uit Ethiopië, moederland van alle kinderen in diaspora’
Voorafgaand aan de dienst loopt iedereen zich warm. Koor, piano, drummer en basgitaar in een hard, zwepend ritme afgewisseld door verhalen van mensen die door de Heer geholpen werden bij ziekte, liefdesverdriet of boodschappen doen, het model dat tegenwoordig ook in NL een stampvolle kerk garandeert: verstand op nul. Ondertussen blader ik in het voorwoord van de African American Heritage Hymnal [Chicago, 2001]: trots op hun bijdrage aan de kerkmuziek die dankzij Mahalia Jackson en andere beroemdheden zulke vleugels kreeg dat tot in meer seculiere kringen als nachtclubs gezongen werd Lead me, Guide me.
Voor de preek is die woensdag een speciale gast ingevlogen. Zij spreekt in tongen, het klinkt als een op hol geslagen cassetterecorder. De gelezen psalmwoorden worden als mantra’s herhaald en voor zover ik het begrijp toegepast op verkeer, op verder komen, liefst met een BMW: black man working. De performance valt in de smaak: er wordt veel geklapt en luidkeels yes geroepen, mercy Lord, amen [e man] en nieuw type responsie: Barack Obama.
Terug naar het voorwoord op de liedbundel: ‘The slaves and their children gave to Christian faith a modern glossolalia. Where the masters said the Bible declared one thing and the slaves heard something far different about what the bible declared. The slave masters spoke of God’s ordained slavery. The slaves song of Moses ‘Go down Moses tell Pharaoh let my people go.’ De kracht van deze overtuiging hoor je en ontroert ook in het geweldig gedreven geluid. De musicoloog die deze inleiding schreef, zat zelf tijdens de strijd om burgerrechten vaak in de gevangenis. Hij herinnert aan Paulus en Silas die met hun gezang in de kerker van Filippi een aardbeving bewerkten, zodat de deuren open en de boeien los sprongen, - de andere gevangenen en de bewakers tot inkeer. [Hand. 16, 25-34].
Deze kerk, dit gezang is het zaad van African Burial Ground: daarnaar luister ik in diep ontzag en de power ervan laat ik me ook vervoeren. Ter gelegenheid van het 200 jarig jubileum van de kerk werd een CD vol gezongen: One look at Jezus, en sinds we de vredeskus wisselden, weet ik ook hoe het werkt: als introducé hoef je nooit meer in de rij.
You may bury me in the bottom of Manhattan. I will rise. My people will get me. I will rise out of the huts of history’s shame. [Maya Angelou]
Zie ook : www.canteperdric.nl