Taalgrensgebieden

28 mei, 2019 Onderdeel van paysages | Geen reacties »

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Streken die tussen een landsgrens en taalgrens liggen, ik heb daar altijd een voorkeur voor gehad. Zo’n streek is de Elzas. De streek ligt in Frankrijk, maar er wordt nog steeds een Duits dialect gesproken. De landsgrens volgt de loop van de Rijn, de taalgrens de kam van de Vogezen. Ja – en wat me nog meer fascineert, dat zijn gebieden (vaak gebiedjes) waaruit een taal zich heeft teruggetrokken, maar waar de plaatsnamen nog aan deze verdwenen taal herinneren. Zo heb je in de Vogezen een dal waar tot op zoveel meter hoogte het ‘Elsässisch’ wordt gesproken en ook de namen van de dorpen, de bergen, de bekens, de kasteelruïnes van Germaanse oorsprong zijn: Mutzig, Niederhaslach, Nideck, Lutzelhouse. Maar kom je nog hoger, dan blijkt alleen nog het Frans de voertaal te zijn. En toch blijven de topografische aanduidingen Duits klinken: Schirmeck, Waldersbach, Solbach. Ja, grappig zoals talen bewegen, als bij eb en vloed. En zoals sommige namen als fossielen achterblijven wanneer een taal-zee zich terugtrekt…  Lees verder »

Le douce France?

12 mei, 2019 Onderdeel van politiques | Geen reacties »

Column door Joke Hermsen en Caspar Visser ‘t Hooft

Al zesentwintig zaterdagen op rij wordt er in Frankrijk door vele (tien)duizenden ‘gele hesjes’ gedemonstreerd tegen armoede, sociaaleconomische ongelijkheid, milieuvervuiling en uitroeiing van de natuurlijke omgeving. Dit gebeurde meestal op vreedzame wijze, hoewel het verzet ook geregeld grimmiger vormen aannam, waardoor de ruiten van chique winkelpanden sneuvelden en er auto’s in de fik vlogen. Opmerkelijker was in onze ogen echter het hardhandige optreden van de Franse politie. Vele tientallen demonstranten hebben inmiddels zwaar letsel opgelopen door de afgeschoten flashballs; rubberen kogels die alleen de Franse politie tegen de eigen bevolking mag gebruiken. Ook is de verhouding tussen politie en pers aanzienlijk verslechterd; op zaterdag, 20 april, heeft de politie meerdere journalisten opgepakt en verhinderd hun werk te doen. Dit gaat ver voor een Europese rechtstaat. Vorige week hebben tweehonderdvijftig journalisten een manifest ondertekend waarin ze de handelwijze van de politie veroordelen. Lees verder »

Telefooncel

8 mei, 2019 Onderdeel van proses | Geen reacties »

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Het duurt vaak jaren voor je beseft dat iets wat er was nu uit het landschap is verdwenen. We hollen maar vooruit, paniekerige schapen, en we vergeten wat we achter ons hebben gelaten. De telefooncel! Ik besloot die middag een wandeling te maken over een mooi pad dat uitzicht biedt op de Mont Mézenc. We bevinden ons op de hoogvlakte van de Velay. Wel moest ik eerst een stukje met de auto. Ik parkeerde hem op het plein van een klein dorpje, voor een lage muur met daarachter de kerk, met aangrenzende pastorie – beide in ver gevorderde staat van verval – en naast een telefooncel. Hé – dacht ik, heb je die nog? Het glas van de cel was kapot, de hoorn van de telefoon foetsie. De draad bungelde er zielig bij. Ze hadden de cel niet weggehaald, het dorpje lag dan ook erg afgelegen. Lees verder »

Notre Dame de Paris

22 apr, 2019 Onderdeel van proses | Geen reacties »

Column (in briefvorm) door Peter Hagtingius en Julia Fortuin

Dag Julia,

Het dorp zat er in het café klaar voor: de tv-toespraak van president Macron die – wie weet – eindelijk belastingverlaging zou toezeggen. Het was tegen zevenen toen er op de zender werd ‘ingebroken’: de Notre Dame in Parijs in de hens! De kroeg viel stil.

Ik hoorde zo gauw niet wie de eerste was die een complottheorie ontvouwde. Hem werd hoofdschuddend het zwijgen opgelegd. Iedereen zat ontdaan naar de beelden uit Parijs te kijken. Dat Macron van zijn langverwachte redevoering afzag, ontging iedereen.

Het verbaasde me dat het dorp zo aangedaan was. Een kerkbrand in het verre Parijs, 900 km verderop. Die verafschuwde ‘capitale’ waar ze steeds maar besluiten nemen die in het dorp meer dan verkeerd vallen. En de mis op zondag is al jaren alleen nog een attractie voor circa 20 gelovigen die de Eerste Wereldoorlog nog hebben meegemaakt. Ik dacht altijd: Parijs en het geloof, daar hoef je hier niet mee aan te komen. Lees verder »

Valk in de boom

20 apr, 2019 Onderdeel van paysages | Geen reacties »

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Zoals zo vaak in Frankrijk werd mijn tuin door een hoge stenen muur van de straat afgescheiden. Ik zat in mijn werkkamer, ik keek uit op het terras en op het stuk tuin waartoe een trap naar beneden toegang gaf. Terras en tuin schemerden onder een reusachtige lindenboom. Geen schaduw zo gezond, zo rustgevend als die van de linde, is me verteld. Niet dat die dag nu zo zonnig was. Een dag zonder zon, of zelfs maar met weinig zon, is een zeldzaamheid in de Provence. Ik hoorde plotseling stemmen, vlakbij. Op straat? Nee, in de tuin! Ik besefte dat ik het portaal open had gelaten. Wat nog niet betekent dat mensen zomaar naar binnen mochten lopen. Toen, vlak voor het raam: een gestalte. Nog een. Ze loerden niet naar binnen, ze klopten niet op de tuindeur, ze keken naar boven, in de takken van de lindenboom. Ze maakten gebaren die ik niet kon plaatsen. Ik kon zo gauw niet zien wat een van de twee kerels in zijn hand hield, het bungelde en zag er onsmakelijk uit. Lees verder »