Gepasseerd station

23 feb, 2018 Onderdeel van politiques | Geen reacties »

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Emmanuel Macron heerst over Frankrijk alsof het land een bedrijf is. Hij heeft in tegenstelling tot zijn voorgangers nooit aan lokale politiek gedaan. De Fransen zeggen, letterlijk vertaald: hij heeft zich nooit aan de dagelijkse realiteit van de gewone man ‘geschuurd’. Hij heeft een flitscarrière achter de rug van bankier. Hij speelt daarnaast een beetje voor filosoof, maar wie daar nog intrapt is een idioot. Hij is een schoolvoorbeeld van de technocraat die vers van een van de Franse elitescholen (‘Grandes Ecoles’) op de top van een bedrijf of staatsinstelling wordt gedropt, in zijn geval de ‘Entreprise France’. Sinds zijn intronisatie heeft hij het land aan een schoktherapie onderworpen. Frankrijk moet attractief worden voor buitenlandse bedrijven en multinationals, opdat ze zich in het land komen vestigen. Maar hiervoor moeten de arbeidsvoorwaarden worden versoepeld, flexibiliteit is het grote woord (of – hypocriet: ‘flexisécurité’). En voorzieningen die tot dusver de staat voor zijn rekening nam, worden aangeboden als marktwaar waar handige jongens rijk van kunnen worden. Kortom, we privatiseren wat los en vast zit. Het nieuwste betreft de spoorwegen. Allerlei lokale lijntjes staan plotseling op de helling. Te weinig rendement. En nu dreigt een project waardoor aan een van de meest opvallende treinstations van de wereld de oude glorie zou worden teruggegeven in het water te vallen. Ik heb het over het station van Canfranc. Lees verder »

Vijf suikerbroden

11 feb, 2018 Onderdeel van proses | Geen reacties »

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Betje Wolff, we hebben allemaal van haar gehoord. Maar wie heeft ooit iets van haar gelezen? Ik in ieder geval niet. Betje Wolff – o ja! En Aagje Deken. Tot zover reikt onze kennis, twee vrouwen die lang geleden romannetjes schreven, samen, en die nog steeds in de officiële Geschiedenis van de Nederlandse literatuur worden genoemd. Wie kent de titel van hun meest gelezen en bewierookte werk? Ja, dat weet ik wel: De geschiedenis van Sara Burgerhart. Betje en haar grote vriendin Aagje kwamen mij altijd voor als twee muffe burgerjuffrouwen die moralistische verhaaltjes schreven in een stijf, houterig Nederlands, pinnige blauwkousen met opinies daarenboven. Misschien kwam dat alleen al door die titel, ‘Burgerhart’. Of door het beeld dat ik me maak van de tijd waarin ze leefden, het einde van de pruikentijd, een periode van verval en verstarring. De bruisende Gouden Eeuw was al lang verleden tijd. Ik lees een korte biografie van Betje Wolff, en ik merk dat ik me grondig had vergist. Het leven van Betje was veelbewogen, in haar denken was ze allesbehalve duf en dogmatisch, haar schrijfstijl is puntig en levendig. Ze was politiek geëngageerd, in 1787 omhelsde ze de zaak van de patriotten, reden waarom ze in dat jaar Nederland verliet. Ze vestigde zich in Frankrijk, waar ze een paar jaar later ternauwernood aan de guillotine ontsnapte: het klootjesvolk van Lyon – de sansculottes – hadden bij haar thuis vijf suikerbroden ontdekt! Lees verder »

Het trouwservies

3 feb, 2018 Onderdeel van besprekingen | Geen reacties »

Bespreking door Schrijver in Frankrijk

De gedichten die Benno Barnard heeft verzameld in zijn nieuwste bundel Het trouwservies zijn zeldzaam betoverend. De Fransen hebben er een beter woord voor: envoûtant. Benno Barnard is anglofiel, ik zoek een passend Engels woord, ik kies voor absorbing. En toch hebben ze niets romantisch, niets etherisch. Belangrijk zijn de thema’s van onze herkomst en ons verschiet, en van de schakel die je zelf bent in de voortgang der dingen – met je hart en je pik. Is deze voortgang niets anders dan darwinistisch causaal verband in een onverschillige kosmos? Weten de dieren – hazen, honden, schildpadden, vlinders – dingen die wij niet weten? Misschien. Maar weten zij wat het is om van een vrouw te houden? Alles van haar? Dat ze maar hoeft te glimlachen en – ja, ook het trouwservies breekt… Lees verder »

La Ferté Vidame

28 jan, 2018 Onderdeel van proses | Geen reacties »

Column door Michiel Hendryckx

Verval blijft fascineren. Het kasteel van La Ferté-Vidame is vooral bekend om zijn voorgevel, het enige deel van het gebouw dat de Franse revolutie overleefde. Stel dat het ensemble onaangeroerd was gebleven, ik had echt geen moeite gedaan tot daar te rijden. Zo pedant verwend ben ik. Voor de weldenkende Fransen is La Ferté-Vidame vooral de plek waar Saint-Simon een groot deel van zijn memoires schreef. Best cynisch dat er van het familiebezit van de chroniqueur van Versailles – die de etiquette aan het koninklijk hof tot godsdienst verhief – alleen een ruïne rest. Nog opmerkelijker is wat er zich vandaag achter dit idyllisch beeld afspeelt. Lees verder »

Het hermetisch zwart

21 jan, 2018 Onderdeel van proses | Geen reacties »

Column door Bart van Loo

Het is oktober 1991 wanneer ik voor het eerst Het hermetisch zwart (1968) van Marguerite Yourcenar lees. Een kleine openbaring… Het opmerkelijke boek (oorspronkelijke titel: L’oeuvre au noir) viert dit jaar zijn vijftigste verjaardag, en dat verdient een bloemetje. Yourcenar verwent de lezer. Ze serveert hem het individuele parcours van de zestiende-eeuwse medicus en filosoof Zeno, maar trakteert tegelijk op de bijzonder knap beschreven excessen van de godsdienstoorlogen. Zeno trekt al jong weg uit Brugge en zwerft heel Europa door. Op zoek naar zichzelf, “Hic Zeno” zoals hij op het einde van het eerste hoofdstuk stelt. Lees verder »